काठमाडौं । नेकपा एमालेको आन्तरिक राजनीतिक समीकरणमा महत्वपूर्ण परिवर्तन आएको छ।
पार्टीका उपाध्यक्ष रामबहादुर थापा ‘बादल’ संसदीय दलको नेतामा निर्विरोध निर्वाचित भएसँगै उनी कार्यवाहक अध्यक्षको जिम्मेवारीसमेत सम्हाल्ने अवस्थामा पुगेका छन्।
संसदीय दलको नेताका लागि सुरुवातमा प्रतिस्पर्धाको अवस्था देखिए पनि अन्ततः सहमति अभाव र प्राविधिक कारणले चुनाव नै हुन पाएन। थापासँगै युवा नेता सुहाङ नेम्वाङले पनि दाबी प्रस्तुत गरेका थिए। दुवैले तयारी अघि बढाएपछि दलभित्र चुनाव हुने लगभग निश्चित जस्तै देखिएको थियो।
निर्वाचन प्रक्रिया अगाडि बढाउन निर्वाचन संयोजक निरज आचार्यले तयारी गरिरहेका थिए। रामबहादुर थापा बादलले औपचारिक रूपमा उम्मेदवारी दर्ता गरिसकेका थिए भने सुहाङ नेम्वाङले पनि उम्मेदवारी दर्ताका लागि मनोनयनपत्र लिइसकेका थिए। यसले एमालेभित्र प्रतिस्पर्धात्मक अभ्यासको संकेत गरेको थियो।
तर अन्तिम समयमा समीकरण फेरियो। सुहाङ नेम्वाङले आफ्नो उम्मेदवारीलाई औपचारिकता दिन आवश्यक पर्ने प्रस्तावक र समर्थक जुटाउन सकेनन्। संसदीय दलको निर्वाचन प्रक्रियामा प्रस्तावक र समर्थक अनिवार्य हुने भएकाले यो चरण पूरा नहुँदा उनको उम्मेदवारी अघि बढ्न सकेन। यसरी प्रतिस्पर्धी नहुँदा रामबहादुर थापा बादल स्वतः निर्विरोध निर्वाचित भए। निर्वाचन प्रक्रिया औपचारिक रूपमा भए पनि मतदानको अवस्था सिर्जना भएन। परिणामस्वरूप, एमाले संसदीय दलको नेतृत्व अब बादलको हातमा गएको छ। यससँगै अर्को महत्वपूर्ण निर्णय पनि सार्वजनिक भएको छ। पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओली हाल ज्यानसम्बन्धी मुद्दाको अनुसन्धानका क्रममा हिरासतमा रहेकाले पार्टीको दैनिक नेतृत्व सञ्चालनमा शून्यता नआओस् भन्ने उद्देश्यले कार्यवाहक अध्यक्षको जिम्मेवारी पनि थापालाई दिइएको छ।
एमालेका नेता ऐन महरका अनुसार अध्यक्ष ओलीले आफू हिरासतबाट मुक्त नहुँदासम्मका लागि उपाध्यक्ष थापालाई कार्यवाहक अध्यक्षको जिम्मेवारी सुम्पेका हुन्। यसले पार्टीको संगठनात्मक निरन्तरता कायम राख्ने प्रयास भएको देखिन्छ। गत मंसिरमा सम्पन्न एमाले महाधिवेशनबाट उपाध्यक्षमा निर्वाचित भएका थापा पार्टीभित्र दोस्रो बरियताका नेता मानिन्छन्। लामो राजनीतिक अनुभव, सुरक्षा निकायसँगको सम्बन्ध र संगठनात्मक पकडका कारण उनी पार्टीभित्र प्रभावशाली नेताका रूपमा चिनिन्छन्। अब उनी एकैसाथ संसदीय दलको नेता र कार्यवाहक अध्यक्षको भूमिकामा रहने भएपछि एमालेको नीति, रणनीति र संसदीय गतिविधिमा उनको प्रभाव अझ बढ्ने निश्चित देखिन्छ। संसदीय दलको नेता भएका कारण संसदभित्रको गतिविधि, सरकारसँगको सम्बन्ध र विपक्षी भूमिकामा पार्टीको धार निर्धारणमा उनको निर्णायक भूमिका रहनेछ।
यसैबीच, हालै सम्पन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनबाट एमालेका २५ सांसद निर्वाचित भएका छन्। तुलनात्मक रूपमा मध्यम आकारको संसदीय उपस्थिति भए पनि राजनीतिक समीकरणमा एमाले अझै प्रभावशाली शक्ति रहँदै आएको छ। यस्तो अवस्थामा संसदीय दलको नेतृत्व कसले लिन्छ भन्ने प्रश्नलाई निकै महत्वका साथ हेरिएको थियो। राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, थापाको निर्विरोध चयनले पार्टीभित्र तत्कालका लागि एकता देखाए पनि आन्तरिक प्रतिस्पर्धा पूर्ण रूपमा अन्त्य भएको संकेत भने होइन। विशेषगरी नयाँ पुस्ताका नेताहरूको आकांक्षा र पुराना नेताहरूको प्रभावबीच सन्तुलन मिलाउने चुनौती अझै बाँकी छ। यता, अध्यक्ष ओलीको कानुनी अवस्थाले पनि पार्टीको भविष्यको दिशा निर्धारणमा प्रभाव पार्ने देखिन्छ।
ओली कहिले र कसरी बाहिर आउँछन् भन्ने विषयले एमालेको रणनीतिमा प्रत्यक्ष असर पार्नेछ। त्यसअवधिसम्म थापाले कार्यवाहक अध्यक्षका रूपमा पार्टीलाई कसरी अगाडि बढाउँछन् भन्ने कुराले उनको नेतृत्व क्षमताको परीक्षा लिनेछ। समग्रमा, एमालेभित्रको पछिल्लो घटनाक्रमले नेतृत्व संरचनामा नयाँ समीकरण बनाएको छ। रामबहादुर थापा बादलको भूमिकाले अब पार्टीको आगामी राजनीतिक यात्रामा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्नेछ।
प्रक्षेपण राष्ट्रिय दैनिकबाट साभार।
