काठमाडौं । नेपाली दूतावास, बैंकक ले कम्बोडियामा भिसा अवधि नाघेर बसिरहेका तथा अवैधानिक अनलाइन स्क्यामिङ केन्द्रहरूमा संलग्न नेपाली नागरिकहरूलाई तत्काल नेपाल फर्कन आग्रह गरेको छ। दूतावासले सोमबार जारी गरेको सूचनामार्फत यस्तो आग्रह गर्दै हालको अवस्था गम्भीर बन्दै गएको संकेत दिएको हो ।
दूतावासका अनुसार कम्बोडिया सरकारले हालै कडा कानुनी व्यवस्था लागू गरेपछि त्यहाँ रहेका विदेशी नागरिक, विशेषगरी अवैधानिक गतिविधिमा संलग्न व्यक्तिहरूमाथि निगरानी र कारबाही तीव्र बनाइएको छ। कम्बोडिया हेर्ने जिम्मेवारीसमेत पाएको बैंककस्थित नेपाली दूतावासले यस्तो अवस्थामा नेपाली नागरिकहरू जोखिममा पर्न सक्ने भन्दै सतर्क रहन र सकेसम्म तत्काल स्वदेश फर्कन आग्रह गरेको हो। सूचनामा स्पष्ट रूपमा भनिएको छ, “आफूलाई प्राप्त भिसा अवधिभन्दा बढी समय कम्बोडियामा नबस्न, कुनै पनि गैरकानुनी गतिविधिमा संलग्न नहुन तथा यदि त्यस्ता कार्यमा संलग्न भएको छ भने तुरुन्त त्यस्तो कार्य बन्द गरी नेपाल फर्कन दूतावास पुनः अनुरोध गर्दछ।” दूतावासले यसलाई केवल औपचारिक चेतावनी नभई गम्भीर जोखिमको संकेतका रूपमा लिन आग्रह गरेको छ।
दूतावासका अनुसार विभिन्न उद्देश्य, विशेषगरी पर्यटनको बहानामा कम्बोडिया पुगेका नेपाली नागरिकहरू भिसा अवधि समाप्त भइसकेपछि पनि त्यहाँ बसिरहेको पाइएको छ। यस्तो अवस्थाले उनीहरूलाई कानुनी जटिलता, पक्राउ तथा कडा सजायको जोखिममा पार्ने देखिएको छ। अझ गम्भीर कुरा के छ भने केही नेपाली नागरिकहरू कम्बोडियामा सञ्चालन भइरहेका अवैधानिक अनलाइन स्क्यामिङ केन्द्रहरूमा संलग्न रहेको जानकारी पनि दूतावासले पाएको छ। यस्ता केन्द्रहरू प्रायः विदेशी नागरिकलाई उच्च तलब र आकर्षक सुविधाको प्रलोभन देखाएर लगिने र पछि जबर्जस्ती वा दबाबमा राखेर गैरकानुनी काममा लगाउने गरिएको अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा समेत चर्चित विषय हो।
दूतावासले अनलाइन स्क्यामिङलाई अन्तरदेशीय संगठित अपराधको रूपमा व्याख्या गर्दै यसमा संलग्न व्यक्तिहरूलाई कडा सजाय हुने चेतावनी दिएको छ। सूचनाअनुसार कम्बोडिया सरकारले हालै लागू गरेको नयाँ कानुनअनुसार यस्ता गतिविधिमा संलग्न व्यक्तिलाई कसुरको प्रकृतिअनुसार पाँच लाख अमेरिकी डलरसम्म जरिबाना र आजीवन कैदसम्मको सजाय हुन सक्छ। साथै, स्क्यामिङ केन्द्रहरू बन्द गर्ने, नष्ट गर्ने तथा संलग्न व्यक्तिहरूलाई पक्राउ गर्ने अभियानलाई तीव्र बनाइएको छ।
यस सन्दर्भमा दूतावासले विशेषगरी युवा वर्गलाई लक्षित गर्दै चेतावनी दिएको छ। उच्च तलब, सहज काम र आकर्षक जीवनशैलीको प्रलोभनमा परी पर्यटकीय भिसामा कम्बोडियालगायत अन्य मुलुकमा रोजगारी खोज्न जानु अत्यन्त जोखिमपूर्ण हुने उल्लेख गरिएको छ। “यस्ता प्रलोभनमा नपर्नुहोस्, आफ्नो भविष्य जोखिममा नहाल्नुहोस्,” दूतावासले आग्रह गरेको छ। वैदेशिक रोजगारीका लागि विदेश जानुअघि अनिवार्य रूपमा प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्नेमा पनि दूतावासले जोड दिएको छ।
यसका लागि वैदेशिक रोजगार विभाग सँग सम्पर्क गरेर श्रम स्वीकृति लिनुपर्ने, रोजगारदाता संस्था र कामको प्रकृति आधिकारिक रूपमा यकिन गर्नुपर्ने तथा सम्बन्धित देशमा रहेका नेपाली दूतावास वा वाणिज्यदूतावाससँग समन्वय गर्नुपर्ने दूतावासको सुझाव छ। यसो नगर्दा मानव बेचबिखन, ठगी वा जबर्जस्ती श्रमको जोखिम बढ्ने दूतावासले जनाएको छ। यसैबीच, कम्बोडियामा रहेका नेपाली नागरिकहरूको अवस्थाबारे यकिन तथ्यांक संकलन गर्न दूतावासले पहल थालेको छ। नेपाल फर्कन चाहनेहरूलाई सहजीकरण गर्ने उद्देश्यले अनलाइन फाराममार्फत विवरण संकलन भइरहेको दूतावासले जनाएको छ। सम्बन्धित नेपाली नागरिकहरूले उक्त फाराम भरेर सहयोग गर्न दूतावासले अनुरोध गरेको छ।
दूतावासले परिवारजनलाई पनि सचेत रहन आग्रह गरेको छ। यदि आफ्ना आफन्त, साथी वा चिनजानका व्यक्ति कम्बोडियामा श्रम स्वीकृतिबिना पर्यटकीय भिसामा गई लामो समयदेखि बसिरहेको वा कुनै समस्यामा परेको जानकारी भएमा तुरुन्त दूतावासलाई जानकारी गराउन भनिएको छ। साथै, कन्सुलर सेवा विभाग, परराष्ट्र मन्त्रालय मार्फत पनि यस्तो जानकारी दिन सकिने उल्लेख गरिएको छ। मानव बेचबिखन र ठगीका घटनालाई नियन्त्रण गर्न कानुनी प्रक्रिया अघि बढाउन पनि दूतावासले आग्रह गरेको छ।
आफूलाई प्रलोभनमा पारेर कम्बोडिया पुर्याउने व्यक्ति वा समूहविरुद्ध नेपाल फर्किएपछि वा आवश्यक परे कम्बोडियाबाटै पनि उजुरी दिन सकिने दूतावासले जनाएको छ। यसका लागि नेपाल प्रहरीको मानव बेचबिखन अनुसन्धान ब्युरो मा सम्पर्क गर्न आग्रह गरिएको छ। समग्रमा, दूतावासको यो सूचना विदेशमा असुरक्षित तथा अवैधानिक रूपमा काम गरिरहेका नेपाली नागरिकहरूको अवस्थालाई लिएर आएको गम्भीर चेतावनीका रूपमा लिइएको छ।
पछिल्लो समय दक्षिण–पूर्वी एसियाका विभिन्न देशहरूमा नेपालीहरू ठगी तथा जबर्जस्ती श्रममा फस्ने घटनाहरू बढ्दै गइरहेका सन्दर्भमा दूतावासको यस्तो पहललाई महत्वपूर्ण मानिएको छ। सरकार तथा सम्बन्धित निकायहरूले पनि यस्ता गतिविधि नियन्त्रण गर्न अन्तर्राष्ट्रिय समन्वय बढाउँदै लगेका छन्। तर, सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा भनेको व्यक्तिगत सतर्कता र कानुनी प्रक्रिया पालन गर्नु नै भएको दूतावासले जोड दिएको छ।
प्रक्षेपण राष्ट्रिय दैनिकबाट साभार ।
