काठमाडौं । गगनकुमार थापाले सर्वोच्च अदालतको पछिल्लो फैसलापछि पार्टीभित्र गहिरिँदै गएको संवादहीनता अन्त्य गर्न पहल थालेका छन् । लामो समयदेखि आन्तरिक मतभेद र अविश्वासका कारण कमजोर बन्दै गएको नेपाली कांग्रेसभित्र समन्वय र सहकार्य पुनःस्थापित गर्ने उद्देश्यसहित थापाले सक्रियता बढाएको देखिएको छ ।
यसैक्रममा आइतबार थापा पूर्णबहादुर खड्काको गोल्फुटारस्थित निवास पुगेका थिए । खड्का, पार्टीका सभापति शेरबहादुर देउवानिकट मानिने नेतामध्येका एक हुन् र इतर समूहको नेतृत्व गर्दै आएका छन् । संस्थापन र इतर समूहबीच लामो समयदेखि चलिरहेको शक्ति संघर्षले पार्टीभित्रको निर्णय प्रक्रियालाई प्रभाव पार्दै आएको छ । थापा र खड्काबीच करिब एक घण्टा ‘वान–टु–वान’ वार्ता भएको बताइएको छ । उक्त भेटवार्तालाई नेताहरूले सकारात्मक सुरुवातका रूपमा लिएका छन् । वार्तापछि दुवै पक्षका निकट स्रोतहरूले संवादको वातावरण निर्माण भएको संकेत दिएका छन् । यद्यपि, यसले तत्कालै पार्टीभित्रको गहिरो विभाजन अन्त्य गर्छ भन्नेमा भने धेरै नेताहरू अझै विश्वस्त देखिँदैनन् ।
पार्टीभित्रको आन्तरिक विवाद नयाँ भने होइन । पछिल्ला वर्षहरूमा नेतृत्व चयन, सरकार सञ्चालन, मन्त्री नियुक्ति र संगठन विस्तार जस्ता विषयमा संस्थापन र इतर पक्षबीच बारम्बार मतभेद देखिँदै आएको छ । ती मतभेदले कहिलेकाहीँ सार्वजनिक रुपमै विवादको स्वरूप लिएको छ, जसले पार्टीको छवि र प्रभावकारितामा असर पुर्याएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ । सर्वोच्च अदालतको पछिल्लो फैसलाले पनि राजनीतिक दलहरूभित्र नयाँ प्रकारको दबाब सिर्जना गरेको छ ।
यद्यपि फैसलाको प्रत्यक्ष प्रभाव कांग्रेसभित्र कस्तो पर्छ भन्ने विषय स्पष्ट भइसकेको छैन, तर यसले आन्तरिक एकता र संस्थागत मजबुतीको आवश्यकता झनै बढाएको छ । यही सन्दर्भमा थापाले संवादलाई प्राथमिकता दिएको बुझिन्छ । थापालाई पार्टीभित्र सुधारवादी नेताको रूपमा चिनिन्छ । उनले विगतदेखि नै पार्टीमा पारदर्शिता, उत्तरदायित्व र युवा सहभागिता बढाउनुपर्ने धारणा राख्दै आएका छन् । पछिल्लो पहल पनि त्यही दृष्टिकोणको निरन्तरता भएको उनका समर्थकहरू बताउँछन् । उनी निकट नेताहरूका अनुसार, थापाले पार्टीभित्रको संवादहीनता अन्त्य नगरी कांग्रेसलाई आगामी निर्वाचनमा सशक्त रूपमा प्रस्तुत गर्न नसकिने निष्कर्ष निकालेका छन् ।
उता खड्का पक्षले पनि संवादको आवश्यकता स्वीकार गरेको संकेत दिएको छ । उनी निकट स्रोतहरूका अनुसार, पार्टीभित्रको असन्तुष्टि समाधानका लागि खुला छलफल अपरिहार्य भएको उनीहरूको धारणा छ । तर, विगतका अनुभवका आधारमा केवल भेटवार्ता मात्रले दीर्घकालीन समाधान नआउने भन्दै संरचनात्मक सुधार आवश्यक रहेको उनीहरूको जोड छ । राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, कांग्रेसभित्रको शक्ति सन्तुलन र नेतृत्वको शैली नै अहिलेको समस्याको मुख्य जड हो ।
संस्थापन पक्षले निर्णय प्रक्रियामा एकलौटी गरेको आरोप इतर समूहले लगाउँदै आएको छ भने संस्थापन पक्षले पार्टी अनुशासन र एकतामा जोड दिँदै आएको छ । यी दुई दृष्टिकोणबीचको द्वन्द्व समाधान नगरी दीर्घकालीन सहमति सम्भव नहुने उनीहरूको भनाइ छ । यसबीच, थापा–खड्का भेटलाई केहीले ‘आइसब्रेकिङ’ प्रयासका रूपमा व्याख्या गरेका छन् भने केहीले यसलाई केवल प्रतीकात्मक राजनीतिक गतिविधि मात्र भएको टिप्पणी गरेका छन् । विशेषगरी, विगतमा पनि यस्ता भेटवार्ता भए पनि ठोस उपलब्धि हासिल हुन नसकेको सन्दर्भलाई लिएर शंका व्यक्त गरिएको हो ।
यद्यपि, दुवै नेताबीचको पछिल्लो संवादले कम्तीमा पनि वार्ताको ढोका खुलेको संकेत दिएको छ । यदि यो संवाद निरन्तर रह्यो र अन्य नेताहरूलाई पनि समेट्दै अघि बढ्यो भने पार्टीभित्रको वातावरण सुधार हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ । तर, त्यसका लागि दुवै पक्षले लचकता देखाउनु पर्ने र साझा एजेन्डामा सहमति जुटाउनु पर्ने आवश्यकता देखिन्छ । आगामी दिनमा थापाले अन्य शीर्ष नेताहरूसँग पनि छलफल गर्ने तयारी गरिरहेको बताइएको छ । उनले पार्टीभित्रको समग्र एकता कायम गर्न बहुपक्षीय संवाद आवश्यक रहेको बताएका छन् ।
यसले पार्टीलाई केवल आन्तरिक रूपमा मात्र होइन, राष्ट्रिय राजनीतिमा पनि सशक्त बनाउन सहयोग पुग्ने उनको विश्वास छ । कांग्रेसभित्रको यो गतिविधिलाई अन्य राजनीतिक दलहरूले पनि चासोका साथ हेरिरहेका छन् । नेपालको समग्र राजनीतिक स्थायित्वमा प्रमुख दलहरूको आन्तरिक एकता महत्त्वपूर्ण हुने भएकाले कांग्रेसभित्रको अवस्था सुधार हुनु आवश्यक मानिएको छ । अन्ततः, थापा र खड्काबीच सुरु भएको संवादले साँच्चिकै एकताको मार्ग प्रशस्त गर्छ कि केवल ‘हेर र पर्ख’को अवस्थामै सीमित रहन्छ भन्ने कुरा आगामी दिनका गतिविधिले स्पष्ट पार्नेछ । अहिलेका लागि भने, लामो समयपछि सुरु भएको यो प्रत्यक्ष संवादलाई सकारात्मक संकेतका रूपमा लिन सकिन्छ, तर यसको परिणाम भने अझै अनिश्चित नै देखिन्छ ।
प्रक्षेपण राष्ट्रिय दैनिकबाट साभार ।
